वर्धा : महामार्गांवरील वाढत्या अपघातांमागे नेमकी कोणती कारणे आहेत, यावर दरवेळी चर्चा होते. अपघात घडतो, काही दिवस संताप व्यक्त होतो, प्रशासन हालचाल करते आणि नंतर सर्व काही पुन्हा पूर्ववत होते. मात्र नुकत्याच घडलेल्या भीषण अपघाताने पुन्हा एकदा महामार्गांवरील बेफाम वेगाचा प्रश्न ऐरणीवर आणला आहे. उभ्या ट्रकला भरधाव वेगातील वाहनाने दिलेल्या जबर धडकेत दोन महिलांचा जागीच मृत्यू झाला. अपघातानंतर वाहनाची झालेली अवस्था पाहता हा केवळ अपघात नसून ‘वेगाच्या हव्यासाची किंमत’ असल्याची चर्चा आता नागरिकांमध्ये सुरू झाली आहे.
अपघातग्रस्त वाहनाचा पुढील भाग पूर्णपणे चिरडला गेला होता. लोखंडी भाग आतपर्यंत घुसल्याने धडकेची तीव्रता स्पष्टपणे दिसून येत होती. महामार्गावर उभ्या असलेल्या ट्रकला जर वाहन इतक्या जोरात धडकले असेल, तर वाहनाचा वेग किती असावा याचा अंदाज सहज येतो. वाहतूक तज्ज्ञांच्या मते, अशा प्रकारच्या धडका सहसा वाहन नियंत्रणाबाहेर गेल्यानंतर किंवा अतिवेगामुळे ब्रेक लावण्यास वेळ न मिळाल्यास होतात.
विशेष म्हणजे, जिल्ह्यातील महामार्गांवर ओव्हरस्पीडमुळे होणाऱ्या अपघातांचे प्रमाण सातत्याने वाढत आहे. राष्ट्रीय महामार्गांवर अनेक वाहनचालक वेगमर्यादेकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करून वाहने चालवत असल्याचे चित्र आहे. काही चालक वेळ वाचविण्यासाठी किंवा स्पर्धेच्या मानसिकतेतून भरधाव वेगाने वाहने चालवतात. मात्र काही सेकंदांचा हा हव्यास अनेक कुटुंबांचे आयुष्य उद्ध्वस्त करून जातो.
वाहतूक विभागाकडून वेळोवेळी नियमांचे पालन करण्याचे आवाहन केले जाते; मात्र प्रत्यक्षात महामार्गांवर प्रभावी वाहन तपासणी, स्पीड मॉनिटरिंग आणि कठोर कारवाई कमी पडत असल्याची टीका होत आहे. काही ठिकाणी स्पीड गन नाहीत, सीसीटीव्ही व्यवस्था अपुरी आहे, तर काही भागात वाहतूक पोलिसांची उपस्थितीच दिसत नाही. परिणामी अनेक वाहनचालक बिनधास्तपणे वेगमर्यादा मोडत असल्याचे वास्तव आहे.
या अपघाताच्या निमित्ताने आणखी एक गंभीर प्रश्न समोर येतो तो म्हणजे महामार्गांवर उभ्या असलेल्या अवजड वाहनांचा. काही वेळा खराब झालेली वाहने किंवा ट्रक योग्य इशारा न देता रस्त्याच्या कडेला उभे केले जातात. रात्रीच्या वेळी किंवा भरधाव वेगात येणाऱ्या वाहनांना हे ट्रक वेळेत दिसत नाहीत आणि भीषण अपघात घडतात. त्यामुळे केवळ चालकांचाच नाही तर रस्ते सुरक्षा व्यवस्थेचाही गंभीर पुनर्विचार करण्याची गरज व्यक्त होत आहे.
महामार्गांवरील बहुतांश अपघातांमध्ये तरुणांचा मोठ्या प्रमाणात बळी जात असल्याचे चित्र चिंताजनक आहे. हेल्मेट, सीटबेल्ट आणि वेगमर्यादा यांसारख्या मूलभूत नियमांकडे होणारे दुर्लक्ष मृत्यूचे प्रमाण वाढवत आहे. अनेकदा अपघातानंतर सोशल मीडियावर व्हिडिओ व्हायरल होतात, संताप व्यक्त होतो; पण प्रत्यक्षात वाहन चालविण्याच्या सवयी बदलताना दिसत नाहीत.
तज्ज्ञांच्या मते, केवळ दंडात्मक कारवाई करून अपघात रोखता येणार नाहीत. महामार्गांवर अत्याधुनिक स्पीड कंट्रोल यंत्रणा, सीसीटीव्ही नेटवर्क, नियमित वाहन तपासणी, चालक जनजागृती आणि धोकादायक ठिकाणांची तातडीने सुधारणा करणे आवश्यक आहे. तसेच ओव्हरस्पीड वाहनांवर कठोर कारवाई करण्याची मागणीही आता जोर धरत आहे.
दरम्यान, या भीषण अपघाताने पुन्हा एकदा एक कटू वास्तव समोर आणले आहे. महामार्गांवर वाहनांचा वाढता वेग आता थेट मृत्यूला निमंत्रण ठरत आहे. प्रश्न फक्त एवढाच आहे की, आणखी किती निष्पाप जीव गेल्यानंतर वेगावर नियंत्रण आणण्यासाठी प्रभावी पावले उचलली जाणार?
वेगाचा हव्यास ठरतोय जीवघेणा !
महामार्गांवरील बहुतांश भीषण अपघातांच्या मागे ओव्हरस्पीड हेच प्रमुख कारण असल्याचे पुन्हा समोर आले आहे. उभ्या ट्रकला दिलेल्या जबर धडकेत वाहनाचा अक्षरशः चेंदामेंदा झाला असून धडकेची तीव्रता पाहता वाहन अतिवेगात असल्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. वेगमर्यादेकडे दुर्लक्ष, बेफाम ड्रायव्हिंग आणि वाहतूक नियमांची पायमल्ली यामुळे निष्पाप जीव जात आहेत. तरीही महामार्गांवरील प्रभावी वाहन तपासणी आणि स्पीड कंट्रोल मोहिमा अपुऱ्या असल्याने नागरिकांमध्ये संताप व्यक्त होत आहे. आणखी किती बळी गेल्यानंतर प्रशासन जागे होणार? असा सवाल आता उपस्थित होत आहे.
