वर्धा : जिल्ह्यात उन्हाळ्याची तीव्रता वाढू लागल्याने साप व विंचू घरात शिरण्याच्या घटनांमध्ये वाढ होत असल्याचे चित्र समोर येत आहे. तापमान वाढल्यामुळे जमिनीतील बिळे तापू लागतात. त्यामुळे थंड जागेच्या शोधात साप-विंचू मानवी वस्त्यांकडे वळतात. परिणामी ग्रामीण भागात घरात, शेतातील झोपड्यांमध्ये किंवा कडबा-लाकडाच्या ढिगाऱ्याजवळ साप-विंचू आढळण्याच्या घटना वाढू लागल्या आहेत.
जिल्ह्यातील अनेक प्राथमिक आरोग्य केंद्रे व ग्रामीण रुग्णालयांमध्ये साप किंवा विंचू चावल्याच्या रुग्णांची नोंद होत असल्याचे आरोग्य विभागाच्या सूत्रांनी सांगितले. विशेषतः शेतात काम करणारे शेतकरी, शेतमजूर तसेच ग्रामीण भागातील नागरिकांना याचा जास्त धोका असतो. रात्रीच्या वेळी अंगणात किंवा घराजवळील परिसरात फिरताना, तसेच शेतातील काम करताना साप-विंचू चावण्याच्या घटना घडत असल्याचे दिसून येते.
ग्रामीण रुग्णालयांमध्ये सापदंश व विंचूदंशाच्या उपचारासाठी आवश्यक औषधे उपलब्ध ठेवण्याचे निर्देश आरोग्य विभागाकडून देण्यात आले आहेत. काही ठिकाणी रुग्णांना तातडीने उपचार मिळावेत यासाठी डॉक्टर व आरोग्य कर्मचारी सज्ज असल्याचे सांगितले जाते. वेळेत उपचार मिळाल्यास जीवितहानी टाळता येते, असे डॉक्टरांचे मत आहे.
दरम्यान, वनविभागानेही नागरिकांना सावध राहण्याचे आवाहन केले आहे. घराजवळील झाडाझुडपे, कचरा किंवा लाकडाचे ढिगारे स्वच्छ ठेवावेत, रात्री बाहेर पडताना टॉर्चचा वापर करावा, तसेच साप दिसल्यास त्याला मारण्याचा प्रयत्न न करता त्वरित वनविभागाला माहिती द्यावी, अशी सूचना करण्यात आली आहे. साप पकडण्यासाठी प्रशिक्षित पथके काही ठिकाणी कार्यरत असल्याचेही सांगितले जाते.
उन्हाळा वाढत जाईल तसा साप-विंचूंच्या हालचालीही वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे नागरिकांनी अधिक सतर्क राहून आवश्यक काळजी घेण्याची गरज असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.
साप-विंचूपासून बचावासाठी उपाय…
उन्हाळ्यात साप-विंचूंच्या घटना वाढण्याची शक्यता असल्याने नागरिकांनी काही प्राथमिक खबरदारी घेणे आवश्यक आहे. घराच्या आसपासची झाडाझुडपे साफ ठेवणे, लाकूड किंवा कडबा साठवताना काळजी घेणे, रात्री बाहेर पडताना चप्पल किंवा बूट वापरणे, तसेच अंधाऱ्या ठिकाणी हात घालताना सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. साप किंवा विंचू चावल्यास घरगुती उपाय करण्याऐवजी त्वरित जवळच्या रुग्णालयात जाऊन उपचार घेणे महत्त्वाचे आहे.
उन्हाळ्यात तापमान वाढल्यामुळे साप थंड जागेच्या शोधात मानवी वस्त्यांकडे वळतात. त्यामुळे घराजवळील झाडाझुडपे, कचरा व लाकडाचे ढिगारे स्वच्छ ठेवावेत. रात्री बाहेर पडताना टॉर्चचा वापर करावा. साप आढळल्यास त्याला मारण्याचा प्रयत्न न करता त्वरित वनविभाग किंवा सर्पमित्रांना माहिती द्यावी. प्रशिक्षित पथकाच्या मदतीने साप सुरक्षितपणे पकडून जंगलात सोडले जातात.
